-4817 sayılı Kanun kimleri kapsamaktadır?
Türkiye’de bağımlı ve bağımsız çalışan yabancıları, bir işveren yanında meslek eğitimi gören yabancıları ve yabancı çalıştıran gerçek ve tüzel kişileri kapsıyor.
-4817 sayılı kanun kimleri kapsam dışı bırakmaktadır?
4817 sayılı kanun;
— Doğumla Türk vatandaşlığını kazanmış olup Bakanlar Kurulu Kararı ile
çıkma izni almak suretiyle vatandaşlıktan çıkanlar,,
— Basın Kanununa göre çalıştırılacak muhabirler,
— Yabancı basın yayın organları mensupları,
— Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşlarınca kanunla verilen yetkiye
dayanarak çalışma izni verilen veya istihdam edilenler
- Yönetmelikle karşılıklılık ilkesi, uluslararası hukuk ve Avrupa Birliği
hukuku esasları dikkate alınmak suretiyle çalışma izninden muaf tutulan yabancılar
Kanunda kapsam dışı bırakmıştır.
-Yabancı uyruklulara çalışma izni hangi makam tarafından verilir?
4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanuna göre, yetkili merci Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığıdır.
Ancak, yapılan düzenleme sonucunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bilgi vermek koşuluyla;
— Milli Savunma Bakanlığı,
— Sağlık Bakanlığı,
— Dış Ticaret Müsteşarlığı,
— Yüksek Öğretim Kurulu
mevcut yetkileri çerçevesinde çalışma izinlerini vermeye devam edeceklerdir.
Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, kendi kurumlarında ihtiyaçları olan
yabancı personeli yetkilerini kullanarak istihdam etmeye,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bilgi vermek koşuluyla devam edeceklerdir.
Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları sözleşme ile iş yaptıkları yabancıları
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan alacakları çalışma izni ile çalıştırabileceklerdir.
Ancak bunların çalışma izinleri istisna olarak düzenlenecektir.
-Çalışma izin taleplerinin reddedilmesi halinde itiraz merci neresidir
Yabancının çalışma izni ya da uzatma talebinin Bakanlığımızca reddedilmesi halinde, yabancıya idarenin kararına karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edebilme hakkı tanınmıştır. İdarenin itirazı yerinde görmemesi halinde yabancı, idari yargı yoluna başvurabilir.
-Çalışma izinleri harca tabi midir?
Bakanlıkça uygun görülen çalışma izin talepleri, belirlenen süreler doğrultusunda harca tabidir.
Harç tutarları, her yıl yeniden değerleme oranı temel alınarak artan miktarda belirlenmektedir.
Ancak, ilgili kanunlarla harçlardan muaf olan kurumlardan harç talep edilmez.
2009 YILI ÇALIŞMA İZİN BELGESİ HARÇ TUTARLARI )
-Yabancı Çalışma İzinlerini denetleme görevi kime verilmiştir?
Kanunun denetlemeye ilişkin 20 nci ve Yönetmeliğin 58 nci maddesi,
“Kanun ve Yönetmelikte yabancılara ve yabancıları çalıştıran işverenlere atfedilmiş yükümlülüklerin
yerine getirilip getirilmediği, Bakanlık iş müfettişleri ve Sosyal Güvenlik Müfettişleri tarafından,
yürürlükteki İş Kanununun, Çalışma Hayatının Denetimi ve Teftişi başlıklı bölümünde yer alan
hükümlerine göre denetlenir.
Ayrıca, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin teftiş ve denetim elemanları,
kendi mevzuatları gereğince işyerlerinde yapacakları her türlü denetim ve incelemeler sırasında,
yabancı çalıştıran işverenlerle yabancıların Kanundan doğan yükümlülüklerini yerine getirip
getirmediklerini de denetler. Denetim sonuçları ayrıca Çalışma ve sosyal Güvenlik Bakanlığına da
bildirilir
Yabancının kaçak çalışması halinde, durum bir tutanakla tespit edilerek, yabancı ve yabancıyı
çalıştıran işveren veya işveren vekillerine Kanunun 21 nci maddesinde öngörülen para cezalarının
uygulanması için söz konusu tutanağın bir örneği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge
Müdürlüklerine gönderilmektedir. Kaçak çalışan yabancıya 7201 Sayılı Tebligat Kanununun 25 nci
maddesine göre yurtdışında da tebligat yapılabileceğinden şahsın yurtdışındaki adreslerinin de
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüklerine gönderilen tutanakta yer alması
gerekmektedir.
Denetlemeler sırasında kaçak çalıştığı belirlenen yabancıların Türkiye’ye girişi, pasaport,
vize ve ikamet izni konuları tetkik edilerek, durumları yasal olmayanların sınırdışı işlemlerine
süratle başlanılmaktadır.
4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun 6 Eylül 2003 tarihinde yürürlüğe
girmesiyle, kaçak çalıştığı belirlenen yabancılara ve işverenlere Kanunun 21 nci maddesi ile
idari para cezası verilmesi uygulaması getirilmiş olup, söz konusu idari para cezaları fiillerin
tekrarı halinde bir kat artırılarak uygulanmaktadır.
Kanunda öngörülen idari para cezaları gerekçesi belirtilmek suretiyle Bölge Müdürlüklerince
7201 Sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir.
YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİ HAKKINDA KANUNDA YER ALAN İDARİ PARA CEZALARI )
4817 sayılı Kanunla ayrıca, izinsiz yabancı çalıştıran işverene, çalışan yabancıya idari para
cezalarının yanı sıra yabancıyı kaçak çalıştıran işveren veya vekillerine, yabancının ve varsa
eş ve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönmeleri için gerekli masrafları ve
gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılama zorunluluğu getirilmiştir
Sınır dışı edilecek yabancılara ilişkin olarak, para cezasının ödenmemesi durumunda, cezanın ülkeye girişte tahsil edilebilmesi ve ödeme yapılmadan yabancıların ülkemize alınmamaları amacıyla, yabancılar “Ç” kodlu tahdit programı kapsamına alınmaktadır.
BAŞVURU
Türkiye’de bulunan büyükelçilik veya konsolosluklar bünyesinde faaliyet gösteren okullardaki yabancı öğretmenlere, Bakanlığımızca ayrıca çalışma izni düzenlenmesine gerek bulunmamakta olup, bu kapsamdaki yabancılar, Dışişleri Bakanlığı kanalıyla yapılan başvuruları üzerine İçişleri Bakanlığı tarafından düzenlenen çalışma amaçlı ikamet tezkeresi ile görev yapmaktadırlar.
-Yurtdışından başvuruda izlenecek yol nasıldır?
Yurtdışından yapılacak çalışma izni başvurularında; Yabancılar, çalışma izni için
başvurularını, uyruğunda bulundukları veya daimi ikamet ettikleri ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti
temsilciliklerine yaparlar, bu başvurular temsilciliklerce izin talebine ilişkin olabilecek
değerlendirmeleri ile birlikte Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına iletilir.
Temsilcilik ile Bakanlık arasındaki yurt dışından yapılacak çalışma izni başvuruları ile ilgili
işlemler, elektronik posta yolu ile yürütülmektedir. Başvuru sırasında istenilecek belgeler ise,
yabancının temsilciliğe başvurduğu tarihten itibaren en geç “üç iş günü”
içinde yabancının işverenince Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına intikal ettirilir.
Bakanlık ilgili mercilerin görüşlerini de dikkate almak suretiyle çalışma izni başvurusunu
değerlendirir.
Başvurular Bakanlık tarafından en geç “doksan gün” içinde cevaplandırılır. Ancak,
“doksan günlük” süre tüm belgelerin Bakanlığa intikal ettiği tarih itibariyle başlar.
Bakanlık çalışma izin kararını, yurt dışından yapılan başvurularda; başvuruyu yapan yabancıya
bildirmek üzere Türkiye Cumhuriyeti temsilciliğine de bildirir.
Çalışma iznini alan yabancıların, bu belgeyi aldıkları tarihten itibaren en geç “doksan gün”
içinde ülkeye giriş vizesi talebinde bulunmaları, ülkeye giriş yaptıkları tarihten itibaren en geç
“otuz gün” içinde de İçişleri Bakanlığına ikamet tezkeresi almak için başvurmaları gerekmektedir.
Çalışma izinleri, yabancının çalışma vizesi ile ikamet izninin olması halinde geçerli olacaktır.
Dış temsilciliklerimiz kanalı ile çalışma izni ve çalışma vizesi ile buna bağlı olarak emniyet makamlarından çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi alınması sırasındaki bürokratik işlemlerin ortadan kaldırılması amacıyla 29.08.2003 tarihinde ilgili kurumlar ile yapılan protokol uyarınca aşağıda belirlenen esaslara göre hareket edilmesi uygun görülmüştür:
| - | Yurt dışından yapılan çalışma izni ve vizesine ilişkin müracaatlar Dışişleri Bakanlığı kanalı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve MİT Müsteşarlığına eş zamanlı olarak gönderilir, |
| - | Bu taleplere ilişkin olarak, Dışişleri Bakanlığının teleks mesajının tarihi esas alınarak, 20 gün içerisinde İçişleri Bakanlığından olumsuz bir cevap alınmadığı takdirde, anılan Bakanlığın ikamet tezkeresi verilmesine esas teşkil edecek çalışma izni ve çalışma vizesi hakkındaki görüşü Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca olumlu kabul edilmektedir |
| - | Bunun yanı sıra, yukarıdaki düzenlemelere paralel olarak 4817 Sayılı Kanunun 23 ncü maddesi uyarınca, “Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmelik” kapsamında yapılan çalışma izni ve vizesi başvurularında bu süre 10 gün olarak kabul edilmektedir |
-Yurtiçinden başvuruda izlenecek yol nasıldır?
Yurtiçinden yapılacak başvurular; Yurt içinden, sadece en az “altı ay” süreli ikamet tezkeresi
almış ve bu süresi sona ermemiş olan yabancılar veya bunların işverenleri, başvurularını
doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yapabilirler. Türkiye’de öğrenim amacıyla
verilen ikamet izinleri hariç, herhangi bir sebebe istinaden en az “altı ay” süreli ikamet izni
almış olup da bu izin süresi içerisinde çalışma izni verilmiş yabancılardan, Türkiye’nin dış
temsilcilikleri kanalı ile çalışma vizesi alması koşulu aranmaz.
Ayrıca, turistik vize ya da çalışma amacı dışındaki vizelerle veya iki ülke arasındaki vize
muafiyeti programı ve diğer vize kolaylıklarından yararlanarak Türkiye’ye gelmiş olan ve ikamet
tezkeresi olmayan yabancıların, çalışma izni için yurt içinden başvuruları alınmaz. (YÇİHKUY Md.7)
Ancak, özellik arz eden doğrudan yabancı yatırımlarda istihdam edilecek kilit personel statüsündeki
yabancılar veya bunların işverenleri; yabancının Türkiye’de yasal olarak bulunması halinde,
çalışma izni müracaatlarını doğrudan Bakanlığa yapabilirler.(DYYYUPİHY Md.8)
-Çalışma izin başvurusunda bulunan yabancıya işlem sonucu nasıl bildirilir?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili bakanlık ve mercilerin görüşlerini de dikkate almak
suretiyle çalışma izni başvurusunu sonuçlandırır.
Çalışma izni kararı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı tarafından, yurtdışından yapılan başvurularda başvuru yapan yabancıya iletilmek üzere
Türkiye Cumhuriyeti temsilciliklerine, yurtiçinden yapılan başvurularda ise yabancıya veya
işverene bildirilir.(YÇİHKUY Md.18)
-Yabancılara kaç türlü çalışma izni düzenlenmektedir?
4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanuna ve bu Kanunun Uygulama Yönetmeliğine göre,
Yabancılar, alacakları çalışma izinleri ile bir işveren yanında bağımlı çalışabilecekleri gibi,
bağımsız (kendi nam ve hesabına) olarak da çalışabileceklerdir.
Buna göre, çalışma izinlerinin dört grupta verilmesi düşünülerek düzenleme yapılmıştır
1-Süreli çalışma izni
2-Süresiz çalışma izni;
3-Bağımsız çalışma izni;
4-Süre açısından istisnai haller
-Süreli çalışma izni nedir? (YÇİHKUY Md. 25-26-27-28)
Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe,
iş piyasasındaki durum, çalışma hayatındaki gelişmeler, istihdama ilişkin sektörel ve
ekonomik konjonktür değişiklikleri dikkate alınarak, yabancının ikamet izninin süresi ile
iş sözleşmesinin veya işin süresine göre, belirli bir işletme ve belirli bir meslekte çalışmak
üzere en çok bir yıl süreyle verilmektedir.
Bakanlık, süreli çalışma izninin geçerlilik alanını şehir, idari sınır veya coğrafi bölge gibi
girdileri temel alarak genişletebilir veya daraltabilir.
Bu durumun uygulanması halinde, Bakanlık bu kararını çalışma izini bildiriminde bulunduğu ilgili
mercilere bildirir.
Bir yıllık kanuni çalışma süresinden sonra; aynı işyeri veya aynı işletme ve aynı meslekte
çalışmak üzere çalışma iznin süresi en fazla “iki yıl” daha uzatılabilir. Üç yıllık kanuni
çalışma süresinin sonunda, aynı meslekte ancak bu defa dilediği işverenin yanında çalışmak üzere
çalışma İzninin süresi en fazla “üç yıl” daha uzatılabilir.
Türkiye’ye çalışmak üzere gelen bir yabancının beraberinde veya daha sonra getirmiş olduğu
eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına da yabancının kendisi ile birlikte en az
“beş yıl” kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olmaları kaydıyla Kanun ve Yönetmelik hükümlerine
göre süreli çalışma izni verilebilir.
-Süresiz çalışma izni nedir? (YÇİHKUY Md. 31-32-33-34-35)
Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe,
Türkiye’de en az “sekiz yıl” kanuni ve kesintisiz ikamet eden veya toplam “altı yıllık”
kanuni çalışması olan yabancılara, iş piyasasındaki durum ve çalışma hayatındaki gelişmeler
dikkate alınmaksızın ve belirli bir işletme, meslek, mülki veya coğrafi alanla
sınırlandırılmaksızın verilebilir.
Yabancının en az sekiz yıl kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olması koşulunun yerine
getirildiği emniyet makamlarından alınacak belge ile kanıtlanır.
Bu belge diğer belgelerle birlikte Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına süresiz
çalışma izni başvurusu sırasında iletilir.
Yabancının en az “sekiz yıl” kanuni kesintisiz ikamet etmiş olması koşulunun
yerine getirilip getirilmediği değerlendirilirken, öğrenimde geçen süreler dikkate alınmaz.
Ancak, yabancının beraberinde Türkiye’ye gelerek, yabancı ile birlikte ikamet eden,
aynı zamanda öğrenim gören eş ve çocuklarının öğrenim süreleri ikametten sayılır.
Yabancının toplam “altı yıllık” kanuni çalışmasının bulunması koşulunun yerine
getirildiği hususu ilgili mercilerden alınacak belge ile kanıtlanır ve bu belge diğer
belgelerle birlikte Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına süresiz çalışma izni başvurusu
sırasında iletilir.
Süresiz çalışma izni verilen yabancıların ikamet izin süreleri, yabancıların ikamet ve
seyahatlerine ilişkin mevzuata göre İçişleri Bakanlığınca belirlenir.
Süresiz çalışma izni, kapsamında bir değişiklik olmadığı sürece, ikamet izin sürelerine
bağlı olarak kullanılır. Emniyet makamlarınca, süresiz çalışma iznine istinaden verilen
ikamet izin sürelerinin uzatılmaması halinde, Bakanlığa bilgi verilir.
-Bağımsız çalışma izni nedir? (YÇİHKUY Md. 36-37-38-39-40-41-42)
Bağımsız çalışacak yabancılara Türkiye’de en az “beş yıl” kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olmaları,
çalışmalarının, ekonomik kalkınma açısından katma değer yaratması ve istihdam üzerinde olumlu etki
yapacak olması koşulu ile verilebilir. İstihdam üzerindeki etkinin belirlenmesinde ilgili mercilerin
görüşleri de dikkate alınır.
Bağımsız çalışacak yabancının en az “beş yıl” kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olması koşulunun
yerine getirildiği emniyet makamlarından alınacak belge ile kanıtlanır. Bu belge diğer belgelerle
birlikte Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağımsız çalışma izni başvurusu sırasında iletilir.
Yabancının en az “beş yıl” kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olması koşulunun yerine getirilip
getirilmediği değerlendirilirken, öğrenimde geçen süreler dikkate alınmaz.
Diğer taraftan, yabancının beraberinde Türkiye’ye gelerek, yabancı ile birlikte ikamet eden,
aynı zamanda öğrenim gören eş ve çocuklarının, öğrenim süreleri ikametten sayılır.
Bağımsız çalışma izni verilen yabancıların ikamet izin süreleri, yabancıların Türkiye’de ikamet ve
seyahatlerine ilişkin mevzuata göre İçişleri Bakanlığınca belirlenir. Bağımsız çalışma izni,
işin mahiyeti değişmediği sürece yabancı tarafından ikamet izin sürelerine bağlı olarak kullanılır.
Emniyet makamlarınca, bağımsız çalışma iznine istinaden verilen ikamet izin sürelerinin uzatılmaması
halinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bilgi verilir.
Bağımsız çalışma izninin değerlendirilmesinde dikkate alınmak üzere; yabancının faaliyetinin,
ulusal ekonomiye sağlayacağı katkı ve yabancının icra edeceği faaliyet için yeterli miktarda gelire
sahip olduğunu kanıtlayan belgeler, diğer belgelerle birlikte Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına
iletilmesi istenebilir. Bağımsız çalışma izini verilmesi uygun bulunan yabancıya, bağımsız
çalışabileceğine ilişkin “Bağımsız Çalışma İzni Müracaat Belgesi” verilir.
Bağımsız çalışma izni belgesi, verildiği tarihten itibaren “üç ay” süreyle geçerlidir.
Yabancıya, işyerini kurmasının ardından, ticaret sicil kaydını Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına
ibraz etmesi halinde bağımsız çalışma izni verilebilir
Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe;
ulusal mevzuata aykırı davranmamak ve mesleki hizmetlere ilişkin mevzuata uymak kaydıyla,
ilgili mercilerin görüşleri de dikkate alınmak suretiyle, statüleri aşağıda belirtilen yabancıların,
çalışma izin talepleri süre açısından istisnai olarak değerlendirilebilir.
1-)Türk vatandaşı ile evli olanlar; Bir Türk vatandaşı ile evli olan, eşiyle Türkiye’de evlilik
birliği içinde yaşayan yabancılardan; ikamete ilişkin süre koşulu aranmaksızın Türkiye’de kanuni
olarak bulunanlar, süre açısından istisnai haller kapsamında doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığına başvurabilir. Ancak, evli kalma süresi “üç yılı” doldurmadan evliliğin sona ermesi veya
evliliğin aile birliği kurmak amacıyla yapılmadığının belirlenmesi durumunda (formalite evlilik gibi),
çalışma izin belgesi geçerliliğini kaybeder.
2-)Yerleşmiş sayılan yabancılar; Bir Türk vatandaşı ile olan evlilik birliği en az “üç yıl”
sürdükten sonra sona ermiş olmakla birlikte, Türkiye’de yerleşmiş olan yabancılar, çalışma izinleri
için, Türkiye’de kanuni olarak bulunmaları kaydıyla istisnai olarak başvurabilir.
Ayrıca, yerleşmiş yabancı kavramından, İçişleri Bakanlığının ikamet izinleri açısından bu kapsamda
değerlendirdiği kişiler anlaşılır.
3-)Yerleşmiş sayılan yabancıların çocukları; Bir Türk vatandaşı ile olan evlilik birliği en az
“üç yıl” sürdükten sonra sona ermiş olmakla birlikte, Türkiye’de yerleşmiş olan yabancıların
Türk vatandaşı eşinden olan çocuklarının çalışma izinleri de, Türkiye’de kanuni olarak bulunmaları
kaydıyla istisnai olarak değerlendirilebilir.
4-)Türk vatandaşlığını kaybedenler; 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 19, 27 ve 28. maddeleri
kapsamında bulunan yabancıların çalışma izin talebinde bulunmaları halinde, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığına başvuru sırasında durumlarını belgelemek koşuluyla çalışma izinleri istisnai
olarak değerlendirilebilir.
5-)Rüşt yaşını doldurmadan Türkiye’ye gelerek eğitimini Türkiye’de tamamlayanlar; Türkiye’de
doğan ve kendi milli kanununa göre, vatansız ise Türk mevzuatına göre rüşt yaşını doldurmadan
Türkiye’ye gelen ve Türkiye’de meslek okulu, yüksek okul veya üniversitelerden muzun olan yabancıların
çalışma izin talebinde bulunmaları halinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına başvuru sırasında
durumlarını belgelemek koşuluyla çalışma izinleri istisnai olarak değerlendirilebilir.
6-)2510 sayılı İskan Kanunu kapsamında olanlar; 2510 sayılı İskan Kanununa göre muhacir,
mülteci veya göçebe olarak kabul edilen yabancıların çalışma izni talebinde bulunmaları halinde,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına başvuruları sırasında durumlarını belgelemek koşuluyla
çalışma izinleri istisnai olarak değerlendirilebilir.
7-)Avrupa Birliği üyesi ülke vatandaşları ile bunların eş ve çocukları; Avrupa Birliği üyesi
ülke vatandaşları ile bunların Avrupa Birliği üyesi ülkelerin vatandaşı olmayan eş ve çocuklarının
çalışma izin talebinde bulunmaları halinde, çalışma izinleri istisnai olarak değerlendirilebilir.
8-)Büyükelçilik, Konsolosluk ve Uluslararası kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerinde
görevlendirilenler ile eş ve çocukları; Yabancı devletlerin Türkiye’deki büyükelçilikleri ile
konsolosluklarında ve uluslararası kuruluşların temsilciliklerinde görevli diplomat, idari ve
teknik personelin hizmetinde çalışanlar ile karşılıklılık ilkesi çerçevesinde olmak ve görev
süresiyle sınırlı kalmak üzere Türkiye’de bulunan büyükelçiler, konsolosluklar ve uluslararası
kuruluşların temsilciliklerinde görevlendirilen diplomatların ve idari ve teknik personelin eş ve
çocuklarının çalışma izinleri; Dışişleri Bakanlığı kanalı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına
intikal eden başvuruları üzerine anılan Bakanlığın görüşleri doğrultusunda istisnai olarak
değerlendirilebilir.
9-)Bilimsel, Kültürel ve Sportif amaçlarla kısa süreli gelenler; Bilimsel ve kültürel faaliyet
amacıyla “bir ayı” aşan ve sportif faaliyetler amacıyla “dört ayı” aşan süre ile geçici olarak
Türkiye’ye gelecek yabancıların çalışma izni talebinde bulunmaları halinde, Türkiye’de bulunacakları
süre için, çalışma izinleri istisnai olarak değerlendirilebilir.
10-)Kilit personel niteliğindeki yabancılar; Kanunla yetki verilen bakanlıklar ile kamu kurum ve
kuruluşlarınca sözleşme veya ihale usulleriyle; mal ve hizmet alımı, bir işin yaptırılması veya
bir tesisin işletilmesi işlerinde ayrıca, yapım ve her türlü inşaat işinde çalıştırılacak kilit
personel niteliğindeki yabancıların çalışma izni talebinde bulunmaları halinde, sözleşme veya
ihalede belirtilen süre için çalışma izinleri istisnai olarak değerlendirilebilir.
-Çalışma izinleri nasıl uzatılır?
Çalışma izninin uzatılması talebi, başvuru formu ve uygulama yönetmeliği ekinde belirtilen
belgelere önceki çalışma izin belgesinin aslının da eklenmesi suretiyle, yabancı veya işvereni
tarafından doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yapılır.
Süresi sona ermiş bir çalışma izninin uzatılması için, sürenin bitiminden itibaren en geç “onbeş”
gün içinde uzatma başvurusunda bulunulması gerekir. Bu süreden sonra yapılan uzatma başvuruları,
ilk defa başvuru yapan yabancılara uygulanan esaslara tabidir.
Çalışma izninin bittiği tarihten itibaren geriye doğru en fazla iki aylık sürede olmak kaydıyla,
izin süresi sona ermeden de uzatma başvurusunda bulunulabilir.
Çalışma izninin uzatılması halinde, uzatılan çalışma izninin başlangıç tarihi,
süresi biten çalışma izninin sona erdiği tarihtir.
Çalışma izni uzatma başvurusunda bulunan yabancılar, çalışma izni uzatma başvurusunun
sonuçlanmasına kadar geçen zaman diliminde, alacağı görevin mahiyeti değişmemek kaydıyla
aynı işyeri ve meslekteki çalışmalarını sürdürebilirler.
Bu yabancılar, işyerinde fiilen çalıştıkları sürece geçerli olmak üzere uzatma başvurusunda
bulunduklarına ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilen belgeyi taşırlar.
Bu belge veriliş tarihinden itibaren “doksan gün” sonra geçerliliğini yitirir.
Yabancının bu belgeyi taşıdığı süre içerisindeki çalışması, doğuracağı sonuçlar bakımından
kanuni çalışma olarak kabul edilir. Bu süre içerisinde yabancının, ilgili mercilerin ve
işverenin yükümlülükleri devam eder.
1.Çalışma amaçlı ikamet tezkeresinin tanzimi
5683 sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanunun 3 ncü maddesi gereğince;
Türkiye’ye çalışmak üzere gelen yabancıların, geldikleri tarihten itibaren bir ay zarfında ve
her halde çalışmaya başlamadan önce emniyet makamlarından çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi
almaları zorunludur.
Bu çerçevede yabancıların dış temsilciliklerimizden muteber bir çalışma vizesi alarak gelip
müracaat etmeleri, yasal süreler içinde Türkiye’de bulunuyor olmaları, belirttikleri iş yerinde
çalışacaklarının anlaşılması ve illerince de adlî, idarî ve siyasî açıdan sakınca bulunmaması
kaydı ile çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi tanzim edilecek ve bu konuda Bakanlıktan ayrıca
bir talimat beklenilmeyecektir. (resen)
Bu iznin tanzim edilebilmesi için çalışma izninin bulunması esastır.
2-Mesleki Hizmetlerde Çalışacak Yabancıların İlgili Meslek Kuruluşlarına Üye Olmaları (YÇİHKUY Md.62)
Mesleki hizmetlerle (mühendis, mimar ve şehir plancıları) ilgili çalışma iznine bağlı ikamet izin
verilmesinde, ilgili meslek odasına üyelik koşulu aranacağından, bu yabancılara ikamet tezkeresi
tanzim edilmesi sırasında kendilerinden bu belge istenecektir.
3-Çalışma Amaçlı İkamet Tezkerelerinin Harç İşlemleri
Söz konusu izinlerin harç işlemleri, 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre yürütülecektir.
4-Geçerli İkamet Tezkeresi Bulunanların Tezkerelerine Çalışma İzni Bilgilerinin Kaydı
Herhangi bir sebeple ikamet tezkeresi almış ve temdit edilebilirliği mümkün ikamet tezkeresine
sahip olan yabancılardan aynı zamanda çalışma izni de alanların tezkereleri üzerine çalışma izni
ile ilgili bilgiler kaydedilecek, ayrıca ikinci bir ikamet tezkeresi tanzim edilmeyecektir.
5-Türkiye’de Öğrenim Gören Yabancı Öğrencilerin Çalışma Yasağı
Bilindiği üzere, lisans ve altında öğrenim gören yabancıların gelir getiren bir işte çalışması
yasaklanmış, sadece lisansüstü öğrenim gören yabancı öğrencilere araştırma yaptıkları kurumla
ve eğitim konuları ile sınırlı kalınması kaydıyla çalışma izni verilmektedir.
Aynı uygulamaya bundan sonra da devam edilmekle birlikte, çalışma alanı biraz daha genişletilmek
suretiyle, bu öğrencilerin araştırma yaptıkları konu ve il sınırları içerisinde olmak kaydı
ile diğer üniversitelerde de çalışabilmelerine imkân sağlanacaktır.
Yapılacak vize ve ikamet izni başvurularında bu hususa da dikkat edilecektir.
6-Çalışan Yabancıların Adres ve Statü Değişiklikleri
Çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi almış yabancılardan, konumu değişmiş olsa dahi
(adres, medenî hal ve ikamet tezkeresi aldığı ilden başka bir ile nakil v.b.değişiklikler)
ikamette kesinti söz konusu değilse, çalışma izniyle ilgili yukarıda belirlenen esaslar dahilinde,
çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi ilgili valilikçe Bakanlık talimatı beklenilmeksizin uzatılmaya
devam edilecektir.
7-Çalışma İzinlerinin Bir Örneğinin, İzni Veren Kurum Tarafından İlgili Valiliğe de Gönderilmesi
Çalışmak üzere tanzim edilecek ikamet tezkereleri, çalışma izin ve vizelerine istinaden
Bakanlık talimatı beklenilmeksizin valiliklerce resen tanzim edileceğinden,
çalışma izninin bir örneği, izni veren kurum tarafından yabancının çalışacağı valiliğe de
gönderilecektir.
8-Çalışma İzni ve İkamet Tezkeresinin İptali
Çalışma izninin süresi hizmet akdinin veya işin süresinden daha uzun olamayacağından
(YÇİHKUY Md.19) çalışma izinleri, izni veren kurum tarafından iptal edilmesi halinde,
çalışma amaçlı ikamet tezkeresi resen iptal edilecek ve bu yabancılar hakkında ikamet izni
ile ilgili umumi hükümler çerçevesinde işlem yapılacaktır.
Çalışma amaçlı ikamet tezkeresi almış olup ta çalışma izni, izni veren kurum tarafından
iptal edilmesi üzerine ikamet tezkeresinin de iptaline karar verilen ancak,
şahsın adresinde bulunamaması veya başvuruda bulunarak emniyet makamlarını bilgilendirmemesi
sonucunda ikamet tezkeresi üzerinde iptal işlemi yapılamayan yabancıların bu tezkereyi
kullanmalarının engellenmesi için “İkamet tezkeresi geçersiz kılınan yabancı”
tanımıyla tahsis edilen “Ç” kodlu tahdit programı altındaki 118 suç kodu ile süreli
yurda giriş yasağı kapsamına alınacaktır.
9-Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmiş olan çalışma izinleri
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce çalışma izni başvurusu yapan ve işlemleri
devam eden yabancıların çalışma izinlerini, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki
yetkili kamu kurum ve kuruluşları vereceğinden (4817 sayılı Kanun Geçici Madde 3)
bu yabancılara mevcut uygulamalarımız çerçevesinde çalışma izinlerine istinaden
çalışma amaçlı ikamet tezkeresi tanzim edilecektir.
- Çalışma vizesi alma şartı ve istisnaları nelerdir?
a.Türkiye’de öğrenim amacıyla verilen ikamet izinleri hariç, herhangi bir sebebe istinaden
en az altı ay süreli ikamet izni almış olup da bu izin süresi içerisinde çalışma izni verilmiş
olan yabancılardan (çalışma izninin verildiği tarihte ikamet tezkeresinin süresi sona ermiş
olan yabancılar ise çalışma vizesi almak zorundadırlar),
b. Süresi sona eren çalışma izninin uzatılması için, sürenin bitiminden itibaren en geç onbeş gün
içinde uzatma başvurusunda bulunulması gerekmekte olup, bu süreden sonra yapılan uzatma başvuruları,
ilk defa başvuru yapan yabancılara uygulanan esaslara tabi olacağından (YÇİHKUY Md.8) anılan süre
içerisinde çalışma izni uzatma başvurusu kabul edilerek çalışma izin süresi uzatılan yabancılardan,
c.4817 Sayılı Kanunun 2 nci maddesinin b fıkrası ile kapsam dışı bırakılan ve kanunlarla verilen
yetkiye dayanarak Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarında bizzat istihdam edilen yabancılardan,
Türkiye’nin dış temsilcilikleri kanalıyla çalışma vizesi almaları koşulu aranmaz
- Ülkemizde çalışacak yabancılar her türlü mesleği icra etme hakkına sahip midir?
Yabancıların çalışma hayatına sınırlama getiren ve halen yürürlükte olan Kanunlar bulunmaktadır.
Nitekim 4817 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi 2 nci fıkrasında bu konuya açıklık getirilerek
“diğer kanunlarda yer alan, yabancıların çalışamayacağı iş ve mesleklere dair hükümler saklıdır”
hükmüne yer verilmiştir.
Bu itibarla süreli, süresiz ve bağımsız çalışma izni verilenler ile muafiyet kapsamındaki
yabancıların özel Kanunlarında yer alan ve sadece Türk vatandaşlarına hasredilmiş bulunan iş ve
mesleklerde çalışmaları mümkün bulunmamaktadır.
Gerek çalışma izni almış olarak gerekse çalışma izni olmadığı halde yukarıda sayılan meslekleri
icra eden yabancılar hakkındaki yasal işlemler, “4817 sayılı yasaya muhalefet” gerekçesiyle
yerine getirilecektir.
-Çalışma izninden kimler muaf tutulmaktadır?
Özel kanunlarda belirtilen hükümler saklı kalmak ve yabancı ile işverenin diğer kanunlardan
doğan yükümlülüklerini yerine getirmeleri kaydıyla, aşağıda belirtilen amaçlarla Türkiye’de
bulunan yabancılar, öngörülen süreleri aşmadıkları sürece çalışma izni almazlar. (YÇİHKUY Md. 55)
a) Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerle çalışma izninden muaf tutulanlar,
b) Daimi ikametgâhları yurtdışında olup bilimsel ve kültürel faaliyetler amacıyla bir aya kadar,
sportif faaliyetler amacıyla da dört aya kadar olan süreler için yabancılar çalışma izni almazlar.
c) Türkiye’ye ithal edilen makine ve teçhizatın montajı, bakım ve onarımı, kullanımına ilişkin
eğitiminin verilmesi veya teçhizatı teslim almak amacıyla üç ayı geçmemek üzere gelenler.
d) Türkiye’den ihraç edilen ya da Türkiye’ye ithal edilen mal ve hizmetlerin kullanılmasına
ilişkin eğitim amacıyla üç ayı geçmemek üzere Türkiye’de bulunanlar.
e) Türkiye’de fuar ve sirklerde gösteri yapacaklar ile bu tür organizasyonlarda görev alan ve
süreleri üç ayı geçmemek üzere gelenler.
f) Üniversiteler ile kamu kurum ve kuruluşlarında bilgi ve görgülerini artırmak amacıyla
üç ayı geçmemek üzere bulunanlar.
g) Bir ayı aşmayan ve sosyo-kültürel ve teknolojik alanlar ile eğitim konularında
Türkiye’ye önemli hizmet ve katkı sağlayabilecek yabancılar.
h) Karşılıklılık esasına göre, öğrenci değişim programları çerçevesinde staj süreleri
ile sınırlı kalmak kaydıyla özel veya kamı kurum ve kuruluşlarında staj yapacak yabancı
öğrencilerin,
ı) Türkiye’nin taraf olduğu ikili yada çok taraflı sözleşmeler gereğince veya konsorsiyumlar
tarafından yürütülecek ulusal, uluslararası projelerde veya uluslararası kuruluşlarda çalışacak
yabancıların. (Bu bent Danıştay 10 Dairesinin 06.03.2007 tarih ve 2007/892 sayılı Kararı ile
iptal edilmiştir.)
j) Bir yıl içerisinde görev süresi altı ayı geçmemek kaydıyla Türkiye’ye gelen tur operatörü
temsilcisi yabancıların,
k) Türkiye Futbol Federasyonunca veya Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce talepleri
uygun bulunan yabancı futbolcular ile diğer sporcu ve antrenörlerin sözleşmeleri süresince,
Çalışma izni almalarına gerek bulunmamaktadır.
Ancak mesleki hizmetler kapsamında olup, muafiyet hükümlerine tabi yabancı mimar,
mühendis ve şehir plancılarının, hizmet sürelerinin bir ayı aşması durumunda akademik
ve mesleki yeterliliğini tamamlayarak Bakanlıktan çalışma izni alması, ilgili meslek
kuruluşuna geçici üye olması ve ulusal kurum ve kuruluşların uygulamalarına uyması zorunludur.
-Muafiyet süresi bir yıl içinde birden fazla uzatılabilir mi?
Muafiyet süreleri uzatılamaz. Ayrıca, (b), (c), (d), (e), (g) ve (j) bentleri kapsamındaki yabancılar,
muafiyet başlangıç tarihinden itibaren oniki ay içinde muafiyet hükümlerinden
sadece bir kez yararlanır.
-Muafiyet kapsamında ülkeye gelen yabancıların bildirim zorunluluğu var mıdır?
Bu maddede sayılan yabancılar, geliş amaçlarını, ne kadar süre ile ve nerede kalacaklarına
ilişkin bilgileri, bulundukları yerin emniyet makamlarına bildirirler.
Bu bildirimlerde şahsi başvuru zorunluluğu yoktur. Emniyet makamları, ibraz edilen belgelerin
yeterli olmadığı kanaatine varması halinde gerek yabancının kendisinden gerekse yabancının
ilişkilendirildiği müessese veya firmalardan ek bilgi ve belge talebinde bulunacaktır.
Talebin tutarlı olmadığının veya işin süresinin muafiyet süresi olarak öngörülen süreleri aşacağının anlaşılması durumunda,
yabancının muafiyet kapsamındaki faaliyetlerine izin verilmeyecektir. (ilgili valilik)
Yine muafiyet kapsamında yer alan söz konusu yabancılara vize veya vize muafiyet süreleri
yeterli ise muafiyet olarak öngörülen süreler içinde ikamet tezkeresi verilmez.
Vize süreleri yeterli olmayanlara ise muafiyet süreleri aşılmamak kaydıyla ikamet tezkereleri
resen tanzim edilir.
Muafiyet hükümlerine tabi olup ta mimar, mühendis ve şehir plâncısı sıfatıyla hizmet görecek yabancıların, görev sürelerinin bir ayı aşması durumunda çalışma izni usulleri uygulanır.
-Muafiyet kapsamında olan yabancılara herhangi bir belge düzenlenir mi?
Muafiyet kapsamında olan yabancılara talepleri halinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca “Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi” verilir
Başvuru evraklarının eksiksiz olması halinde azami 90 gün içinde gerekli değerlendirmeleri yaparak başvuru sahibine sonucu yazılı olarak bildirmek zorundadır.
Çalışma izin belgesi alan bir yabancının, önceden alınan oturum amaçlı ikamet iznini, en geç “30 gün içinde” çalışma meşruhatlı (amaçlı) ikamet iznine çevirmesi zorunludur.
- Bağımsız çalışan yabancılar, çalışmaya başladıkları tarihten ve çalışmanın bitiminden itibaren,
- Yabancı çalıştıran işverenler, yabancının çalışmaya başladığı tarihten,
- çalışma izninin verildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde çalışmaya başlamaması halinde,
bu sürenin bitiminden,
- herhangi bir nedenle hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren,
en geç “onbeş gün” içerisinde durumu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirmekle
yükümlüdürler.
YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİ HAKKINDA KANUNDA YER ALAN İDARİ PARA CEZALARI )
Yabancılara çalışma izni verme yetkisi bulunan bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları,
çalışma iznini verdikleri, çalışma izin süresini uzattıkları ve çalışma iznini iptal ettikleri
tarihten, yabancı istihdam eden bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları ise çalıştırmaya
başladıkları tarihten itibaren en geç “otuz gün” içinde yabancı ile ilgili tüm bilgileri
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirirler.
YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİ HAKKINDA KANUNDA YER ALAN İDARİ PARA CEZALARI )